{"id":7093,"date":"2025-03-11T13:04:52","date_gmt":"2025-03-11T12:04:52","guid":{"rendered":"https:\/\/statuetki.pl\/?p=7093"},"modified":"2025-03-11T13:04:54","modified_gmt":"2025-03-11T12:04:54","slug":"renowacja-rzezbiarz-na-pomniku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/renowacja-rzezbiarz-na-pomniku\/","title":{"rendered":"Renowacja – rze\u017abiarz na pomniku"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Rze\u017abiarz to zaw\u00f3d, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 czasem z wykonywaniem nieoczekiwanych zada\u0144. S\u0105 to prace, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 mo\u017ce ca\u0142o\u015bci naszego rze\u017abiarskiego do\u015bwiadczenia, ale nie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwe bez rze\u017abiarskiego przygotowania. Takim zadaniem by\u0142a renowacja Pomnika Czynu Zbrojnego Proletariatu w Krakowie przy ulicy Daszy\u0144skiego w s\u0105siedztwie Galerii Kazimierz i Nowego Cmentarza \u017bydowskiego. Jest to pomnik autorstwa Antoniego Hajdeckiego. Powsta\u0142 u schy\u0142ku PRL-u w 1986 roku dla uczczenia pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej rocznicy krwawego st\u0142umienia strajku robotnik\u00f3w w 1936 roku. Oczywi\u015bcie wymowa tego pomnika i okres, w kt\u00f3rym powsta\u0142 wpisuje si\u0119 w narracj\u0119 propagandow\u0105 poprzedniego ustroju. Dotyczy on jednak wa\u017cnych wydarze\u0144 ruchu robotniczego, a jest to tradycja, o kt\u00f3rej na zasadzie negacji czas\u00f3w PRL, nie wspominamy zbyt cz\u0119sto. Styl pomnika jest r\u00f3wnie\u017c dzisiaj ju\u017c przebrzmia\u0142y. S\u0105 to monumentalne, t\u0119po ciosane postacie robotnik\u00f3w umieszczonych pomi\u0119dzy betonowymi skrzyd\u0142ami. Takich pomnik\u00f3w by\u0142o wi\u0119cej w przestrzeni publicznej w naszym kraju i si\u0142\u0105 rzeczy zosta\u0142y one usuni\u0119te. Ten pozosta\u0142 i jest nie tylko \u015bwiadectwem ma\u0142o popularnej historii socjalizmu w Polsce, ale r\u00f3wnie\u017c doskona\u0142ym przyk\u0142adem rze\u017aby socrealistycznej wzorowanej na radzieckich realizacjach tego okresu. Jest to poza wszystkim kawa\u0142 dobrej rze\u017aby z jej mi\u0119sisto\u015bci\u0105, pot\u0119g\u0105 i patosem. Jest bardzo interesuj\u0105c\u0105 kompozycj\u0105, gdzie forma z br\u0105zu prze\u0142amuje betonowe skrzyd\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Zapewne w zwi\u0105zku z tym, co napisa\u0142em Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o przyznaniu specjalnej dotacji na renowacj\u0119 tego pomnika. O tym, \u017ce by\u0142a to decyzja nieoczywista \u015bwiadczy\u0142y reakcje przechodni\u00f3w, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a zadowolona, a cz\u0119\u015b\u0107 oburzona faktem, \u017ce wydaje si\u0119 publiczne pieni\u0105dze na renowacje pozosta\u0142o\u015bci komunuzmu.<\/p>\n\n\n\n

Renowacja by\u0142a w zasadzie konieczno\u015bci\u0105, bo jak wynika\u0142o z ekspertyzy, z kt\u00f3r\u0105 musia\u0142em si\u0119 zapozna\u0107, pomnik w przeci\u0105gu nast\u0119pnych kilku lat zacz\u0105\u0142by podlega\u0107 silnej erozji, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142aby to tak du\u017cych uszkodze\u0144, \u017ce konieczna by\u0142aby jego odbudowa lub rozbi\u00f3rka.<\/p>\n\n\n\n

Przyst\u0105pi\u0142em do pracy nad tym pomnikiem jako specjalista od rze\u017aby w br\u0105zie. By\u0142em odpowiedzialny za zesp\u00f3\u0142 zajmuj\u0105cy si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 metalow\u0105 rze\u017aby. Ca\u0142o\u015b\u0107 pracy odbywa\u0142a si\u0119 pod kierownictwem konserwatora i r\u00f3wnie\u017c polega\u0142a konserwatorskiej kontroli ze strony magistratu miasta Krakowa. Bardzo wa\u017cnym etapem pracy by\u0142o zapoznanie si\u0119 z dokumentacj\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 ekspertyz\u0119 stanu technicznego pomnika i zalecenia dotycz\u0105ce sposobu konserwacji w tym rodzaj\u00f3w materia\u0142\u00f3w i kolejno\u015bci ich u\u017cycia. Pozosta\u0142o w\u00f3wczas napisa\u0107 program i harmonogram prac, skoordynowa\u0107 go z innymi zespo\u0142ami i przyst\u0105pi\u0107 do pracy.<\/p>\n\n\n\n

Moje wra\u017cenia po wykonaniu tego zlecenia s\u0105 bardzo pozytywne. Przez kilka tygodni mia\u0142em unikaln\u0105 okazj\u0119 przebywa\u0107 w otoczeniu tej wielkiej rze\u017aby. By\u0142em w tym czasie nad ni\u0105 i pod ni\u0105, pracowa\u0142em nad ka\u017cdym jej centymetrem. Podczas pracy narasta\u0142 m\u00f3j podziw dla ludzi pracuj\u0105cych w latach 80-tych przy wykonaniu tego pomnika. Na g\u00f3rze w niewidocznym dla przechodnia miejscu znalaz\u0142em wyryty w \u015bwie\u017cej zaprawie podpis in\u017cyniera odpowiedzialnego za wykonanie betonowych skrzyde\u0142, s\u0105 podpisy rze\u017abiarza i odlewnik\u00f3w. S\u0105 \u015blady ich poczyna\u0144, gesty, \u015blady narz\u0119dzi, ale te\u017c retusze b\u0142\u0119d\u00f3w i niedoskona\u0142o\u015bci. Pomnik jest naprawd\u0119 dok\u0142adnie spasowany, jest wykonany porz\u0105dnie r\u00f3wnie\u017c od strony na przyk\u0142ad odprowadzenia wody, kt\u00f3ra nie gromadzi si\u0119 w niecce na jego szczycie. Oczywi\u015bcie z czasem podlega\u0142 on korozji i cz\u0119\u015b\u0107 betonowa wymaga\u0142a do\u015b\u0107 powa\u017cnych ingerencji. Cz\u0119\u015b\u0107 br\u0105zowa, ze wzgl\u0119du na zanieczyszczenie powierza by\u0142a sczernia\u0142a i jej patyna r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od strony geograficznej i sposobu padania promieni s\u0142onecznych. Moim zadaniem by\u0142o takie odczyszczenie nalecia\u0142o\u015bci, tak \u017ceby nie utraci\u0107 naturalnej patyny, a miejscami j\u0105 uzupe\u0142ni\u0107. Generalnie pilnowa\u0107 sp\u00f3jno\u015bci kolorystycznej i tonalnej z uwzgl\u0119dnieniem kontrast\u00f3w, przetar\u0107 i naturalnych zaciek\u00f3w, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci zosta\u0142y zachowane. Rze\u017aba zosta\u0142a na koniec pokryta specjalnym twardym woskiem, ale w taki spos\u00f3b, \u017ceby nie b\u0142yszcza\u0142a i nie \u015bciemnia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz samego pomnika podobnej renowacji podlega\u0142y litery na pomniku, tablica oraz znicz, kt\u00f3ry jest niesamowit\u0105 kompozycj\u0105 rze\u017abiarsk\u0105, pere\u0142k\u0105 sama w sobie. Jedna z liter by\u0142a pozbawiona ko\u0144c\u00f3wki i zosta\u0142a ona odtworzona.<\/p>\n\n\n\n

Efekt mo\u017cna obejrze\u0107 na spacerze, do czego bardzo zach\u0119cam.<\/p>\n\n\n\n

Marek Stankiewicz<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rze\u017abiarz to zaw\u00f3d, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 czasem z wykonywaniem nieoczekiwanych zada\u0144. S\u0105 to prace, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 mo\u017ce ca\u0142o\u015bci naszego rze\u017abiarskiego do\u015bwiadczenia, ale nie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwe bez rze\u017abiarskiego przygotowania. Takim zadaniem by\u0142a renowacja Pomnika Czynu Zbrojnego Proletariatu w Krakowie przy ulicy Daszy\u0144skiego w s\u0105siedztwie Galerii Kazimierz i Nowego Cmentarza \u017bydowskiego. Jest to pomnik autorstwa…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7097,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"2.12.2","language":"en","enabled_languages":["pl","en"],"languages":{"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7093"}],"collection":[{"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7093"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7101,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7093\/revisions\/7101"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/statuetki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}